AI verandert vooral taken, en nog nauwelijks hele banen. Het werk blijft software, film, zorg of kunst. Wat verschuift, is hoe het gemaakt wordt, wie het kan maken en wat mensen controleren. Wie AI goed inzet en de uitkomst kritisch nakijkt, maakt het verschil.
In 2025 gebruikte 17 procent van de Nederlandse bedrijven AI, tegen 8 procent in 2023. Bij bedrijven met 250 of meer werkenden was dat 66 procent, bij bedrijven met 2 tot 10 werkenden 14 procent (voorlopige cijfers).
43 procent van de volwassenen met betaald werk gebruikt AI bij hun werk. 41 procent denkt dat hun werk deels door AI vervangen kan worden, 4 procent helemaal.
Deens onderzoek dat enquêtes koppelt aan loongegevens vindt twee jaar na ChatGPT geen meetbaar effect op verdiensten of gewerkte uren. Wat wel verandert, is de inhoud van het werk: nieuwe taken in content maken, toezicht op AI en het inbouwen van AI.
In drie Nederlandse praktijkcases verdwijnen eenvoudige taken en komen er taken bij in controle en validatie. Bij Deloitte Legal schuift het werk van junioren van uitzoekwerk naar controle, met naar eigen inschatting 40 tot 50 procent tijdsbesparing bij contractanalyse.
65 procent van de mkb-bedrijven die generatieve AI gebruiken, ziet betere prestaties van medewerkers. 83 procent zegt dat het geen effect heeft op het aantal mensen dat ze nodig hebben.
In de Verenigde Staten ligt de werkgelegenheid van 22- tot 25-jarigen in beroepen met veel AI-blootstelling 19 procent onder die van vergelijkbare beroepen, vooral doordat er minder jongeren worden aangenomen. Waar AI mensen aanvult in plaats van vervangt, is dat effect er niet. De onderzoekers noemen het vroege signalen, geen bewezen oorzaak.
Verwachtingen, geen feiten. Ze lopen uiteen, en dat zeggen we er ook bij.
Verwachting
De meeste banen veranderen, weinig verdwijnen
Volgens de ILO werkt wereldwijd een op de vier mensen in een beroep met enige blootstelling aan generatieve AI. Omdat menselijke inbreng nodig blijft, verwacht de ILO dat de meeste banen veranderen in plaats van verdwijnen. Beroepen in media en web scoren hoger dan eerder, door betere spraak, beeld en video.
Tussen midden jaren negentig en eind jaren tien werd in Nederland bijna een op de vijf taken geautomatiseerd, en kwamen er ongeveer evenveel nieuwe taken bij. Het CPB verwacht ook bij AI zowel verdwijnende als nieuwe banen; de verdeling over groepen is niet gelijk.
De SER verwacht dat taken en werkprocessen veranderen, dat er nieuw werk ontstaat en dat sommige banen verdwijnen. Of AI bijdraagt aan brede welvaart hangt af van keuzes van werkgevers, werkenden en overheid, zoals werknemers vroeg betrekken en blijven leren.
73 procent van de AI-experts verwacht een positief effect op hoe mensen hun werk doen, tegen 23 procent van het publiek. Dat verschil van 50 punten is zelf een reden om voorzichtig te zijn met grote beloftes.
AI-agents die zelf op een computer werken, gingen in een jaar van 12 naar ongeveer 66 procent geslaagde taken op de OSWorld-test. Ze falen nog steeds ongeveer een op de drie keer, dus iemand moet meekijken.
Organisaties verwerken AI door taken anders te verdelen. Er komen taken bij zoals content maken met AI, toezicht houden en AI inbouwen in bestaande processen.
AI wint een gouden medaille op de Wiskunde Olympiade, maar leest een analoge klok slechts in 50,1 procent van de gevallen goed. Weten waar AI wel en niet te vertrouwen is, wordt een kernvaardigheid.
Sinds 2 februari 2025 moeten organisaties die AI ontwikkelen of gebruiken zorgen dat hun mensen genoeg weten en kunnen om AI verantwoord in te zetten (artikel 4 AI-verordening). Welke maatregelen precies, laat de wet open.
Sinds 2 augustus 2026 gelden de transparantieregels van de AI-verordening: chatbots moeten laten weten dat ze AI zijn en deepfakes moeten zichtbaar of hoorbaar gelabeld worden. Voor het automatisch markeren van AI-content door bestaande AI-systemen geldt een overgangstermijn tot 2 december 2026.
Bijna een derde van het mkb gebruikt generatieve AI. Eenpersoonsbedrijven zeggen het vaakst dat ze daardoor minder werk uitbesteden (16,5 procent). Voor makers betekent dat: de waarde zit in wat een klant niet zelf met een chatbot kan.
Het verschil tussen open en gesloten modellen kromp in een jaar van 8 naar 1,7 procent op sommige tests, en de kosten van een model op GPT-3.5-niveau daalden meer dan 280 keer. Dat maakt modellen die je zelf of in Europa draait haalbaar.
GPT-NL van TNO, SURF en NFI is alleen getraind op data waarvoor toestemming is gegeven. Overheidsprojecten beproeven het model nu; later volgt commercieel gebruik.
De voorbeelden laten zien hoe het eruit kan zien; het zijn geen echte opdrachten of makers. De toepassingen onder "Waar het al gebeurt" zijn echt, met bron.
