Hoe AI het werk verandert
Ontwerp & architectuur
Meer varianten, scherpere keuzes.
Ontwerpers en architecten gebruiken AI om sneller varianten, impressies en analyses te maken, van een plattegrond tot een truckcabine. Het zware rekenwerk en de eerste beelden verschuiven naar de computer. De opdracht begrijpen, kiezen en verantwoorden blijft het vak.
Wat verandert
- Varianten en impressies maken gaat sneller, zodat er in de schetsfase meer te vergelijken valt.
- Parametrisch ontwerpen rekent scenario's door op materiaal, energie en daglicht.
- Moodboards, teksten en presentaties voor de klant ontstaan met AI als eerste aanzet.
- Losse AI-tools worden aan elkaar gekoppeld in de eigen werkwijze van het bureau.
Waar mensen het verschil maken
- De vraag achter de opdracht begrijpen: voor wie, waar en waarom.
- Kiezen uit varianten en de keuze uitleggen aan klant, gebruikers en vergunningverlener.
- Creatieve regie en verantwoordelijkheid voor het ontwerp, ook juridisch.
Zo wordt AI al gebruikt
AI in bijna elke ontwerpfase
Architectenbureau Groosman laat AI meedenken in bijna alle fasen van het ontwerpproces en bouwde een systeem waarin verschillende AI-tools elkaars informatie gebruiken.
ArchitectenwebParametrisch ontwerpen
Bij Royal HaskoningDHV versnelt parametrisch ontwerpen scenario-analyses en helpt het materiaal en energie te besparen. De BNA Academie geeft hierover een training voor architecten.
BNAMeer varianten voor een truck
Het DAF Design Center gebruikt AI om in korte tijd meer ontwerpvarianten te maken en te vergelijken. Het DAF Museum toonde dit in de tentoonstelling Design met AI.
DAF MuseumOntwerpbureaus werken al met AI
In een enquête van de BNO uit 2023 gebruikte 69 procent van de ontwerpbureaus en 60 procent van de zelfstandige ontwerpers AI-tools, vooral voor tekst, inspiratie en moodboards.
BNOAI als ontwerpmateriaal
Op de Dutch Design Week 2025 liet TU Delft projecten zien die AI als materiaal behandelen, zoals From Text to Clay van Vera van der Burg, dat keramiek gebruikt om bewuster met AI te werken.
TU DelftKritisch debat in het vak
Architecten van onder meer MVRDV en Tangram bespraken bij Pakhuis de Zwijger wat AI oplevert voor ontwerp en stedenbouw, en wat er verloren kan gaan aan menselijke maat.
Pakhuis de Zwijger
Waar het heen gaat
De BNO bracht in juli 2026 een richtlijn uit voor generatieve AI in de ontwerppraktijk: AI is een hulpmiddel; de creatieve regie blijft bij de ontwerper. De richtlijn rust op AI-geletterdheid, verantwoord gebruik en Europese wetgeving.
AdformatieTU Delft wil dat elke student AI verantwoord en kritisch kan gebruiken binnen het eigen vak, en bouwt vakken en toetsen daarom om in plaats van AI te verbieden.
TU Delft, 2026Het programma AI voor Woningbouw geeft in 2026 10 tot 15 vouchers van maximaal 30.000 euro voor praktijkproeven met AI in de woningbouw, van ontwerp tot uitvoering.
TKI Bouw en Techniek
Wat een maker hier voor je kan doen
- “Maak tien sfeerbeelden van ons ontwerp in verschillende materialen, voor de klantpresentatie.”
- “Bouw een parametrisch model dat daglicht en uitzicht per woning doorrekent.”
- “Zet onze schetsen om in een korte animatie of walkthrough voor bewoners.”
- “Koppel onze AI-tools aan elkaar, zodat analyse, varianten en tekeningen op elkaar aansluiten.”
Onderzocht op 5 oktober 2026. Ken je een goed voorbeeld uit Nederland? Laat het ons weten.