Hoe AI het werk verandert
Onderwijs
Leren met AI, en leren wat AI niet kan.
Leerlingen en studenten gebruiken generatieve AI al volop, leraren voorzichtiger. Scholen en hogescholen maken afspraken, bouwen eigen veilige AI-omgevingen en passen hun toetsing aan. De vraag verschuift van wat een student maakt naar hoe dat werk tot stand kwam.
Wat verandert
- Lesvoorbereiding: leraren laten AI lesplannen en oefenmateriaal opzetten en passen die aan.
- Toetsing: meer mondelinge toelichting, tussenproducten en verantwoording over AI-gebruik.
- Feedback: AI-tutoren en chatbots geven studenten stap voor stap uitleg en feedback.
- Eigen infrastructuur: instellingen bieden AI-chat aan waarbij gegevens binnenshuis blijven.
Waar mensen het verschil maken
- De relatie tussen leraar en leerling, en zien wat een kind nodig heeft.
- Beoordelen of iemand iets echt begrijpt, en het gesprek daarover.
- Keuzes over wat goed onderwijs is: welke vaardigheden een leerling zelf moet beheersen.
Zo wordt AI al gebruikt
Schoolafspraken over AI
Kennisnet maakte met VO-raad, PO-Raad en het ministerie van OCW een toolkit waarmee scholen afspraken maken over AI, met werkbladen, een ouderbrief en zeven principes voor verantwoord gebruik.
VO-raadEigen AI-chat voor de universiteit
De Universiteit van Amsterdam biedt sinds september 2025 een eigen AI-chat aan studenten en docenten. Wat erin gedeeld wordt, blijft binnen de infrastructuur van de UvA.
UvAEen landelijke AI-omgeving
SURF en Npuls bouwen een AI-hub en chatapplicatie voor het hele mbo, hbo en wo. Instellingen kiezen zelf welke modellen ze beschikbaar maken.
SURFAgents die bronnen betrouwbaar zoeken
Hogeschool Rotterdam bouwt via de AI-hub van SURF agents die wetenschappelijke databases doorzoeken met minder verzonnen bronnen.
SURFVerantwoorden hoe je AI gebruikte
Volgens 70% van de examencommissies in het hoger onderwijs moeten studenten (straks) uitleggen welke opdracht ze AI gaven of hoe ze de uitkomst controleerden.
Inspectie van het OnderwijsToetsen opnieuw ontwerpen
De Universiteit Utrecht adviseert opleidingen per leeruitkomst te kiezen: toetsen zonder AI met tussenproducten en mondelinge bespreking, of AI bewust toelaten.
Universiteit UtrechtAI-tutoren, nog in proef
Kennisnet beschrijft AI-tutoren die leerlingen stap voor stap naar begrip leiden in plaats van het antwoord te geven. De effecten op leren zijn nog nauwelijks onderzocht.
Kennisnet
Waar het heen gaat
Een meerderheid van de hbo- en wo-studenten gebruikt AI minstens wekelijks voor de opleiding (hbo 75%, wo 69%). Van de leraren vindt een groot deel dat ze nog niet de kennis hebben om AI goed in te zetten (po 88%, vo 80%).
Inspectie van het Onderwijs, Staat van het Onderwijs 2026Vanaf januari 2027 krijgen mbo, hbo en wo via SURF toegang tot een eigen AI-infrastructuur met open en commerciële taalmodellen.
SURFAI-geletterdheid van onderwijsprofessionals wordt een eigen onderwerp, met een routekaart voor scholen in het primair onderwijs (maart 2026).
Arbeidsmarktplatform PO
Wat een maker hier voor je kan doen
- “Bouw een oefenassistent die leerlingen helpt zonder het antwoord voor te zeggen.”
- “Maak lesmateriaal en uitlegvideo's op verschillende niveaus bij onze methode.”
- “Geef onze docenten een praktische training in werken met AI.”
- “Zet een AI-chat op met onze eigen studiegids en regelingen als bron.”
Onderzocht op 5 oktober 2026. Ken je een goed voorbeeld uit Nederland? Laat het ons weten.